banner van art7D
naar de startpagina van art7d.be
naar de homepagina van geschiedenis van de moderne schilderkunst
naar de startpagina van virtueel museum
naar de kunst van J.F.
naar de pagina spellen
naar de startpagina van fotografie
naar de startpagina muziek
naar de pagina literatuur van J.F.
naar de startpagina blog
naar de pagina met de CV en de passe-partout van J.F.

Startpagina Art7D.be, Kunstsite

Historisch Schilderij van de week

Wekelijks presenteren we een buitengewoon werk in het kader van de "Geschiedenis van de moderne Schilderkunst". Dit is een werk van Brauner

Art7D.be-Geschiedenis van de moderne schilderkunst, schilderij van de week

Bekijk dit werk groter op "Geschiedenis van de moderne Schilderkunst: Schilderij van de Week" Elke week komt hier een schilderij bij dat relevant is voor "Over-Stromingen".

"Over-Stromingen" is een beknopte geschiedenis van de moderne schilderkunst vanaf ongeveer 1800 tot 1950. De verschillende schilders worden per decennium met elkaar vergeleken. Alle belangrijke stromingen komen aan bod. Op die manier wordt aangetoond dat de enige evolutie in de schilderkunst er een is waarin de schilder gewoon zichzelf wil zijn, in zijn eigen stijl wil werken. Met meer dan 1000 illustraties in groot formaat. Deze illustraties worden nog verder aangevuld door de vele werken van "Schilderij van de week". Ga daartoe naar het archief onderaan en klik op de thumbnails.

 

Hedendaags Schilderij van de week

Wekelijks presenteren we een buitengewoon werk uit Virtueel Museum. Voor deze week kozen we uit pagina 86, een werk van Alex Ries

Art7D.be-Virtual Museum, Painting of the week


Bekijk dit werk groter op Virtueel Museum pagina 86

"Virtueel Museum" is een verzameling wonderlijke hedendaagse kunst die ons gevoel aanspreekt, figuratief of abstract, en toch origineel. Het is ahw een aanvullend museum, die de andere kunst toont, niet meer te vinden in de Westeuropese musea voor hedendaagse kunst.

 

Schilderij van de week van JF

Schilderij van de week van Johan Framhout, 'Tuin der lusten' (link)

Schilderij van de week van Johan Framhout

Nieuwe werken worden getoond op de blogpagina

 

Foto van de week

Uit de pagina's met foto's van Johan Framhout, Gerda Abts en Jens Van Den Bergh. Dit is Maleisië, foto Jens. (link)

art7d.be, Foto van de week

Fotografie toont de beste foto's van Johan Framhout, Gerda Abts en Jens Van Den Bergh, getrokken in diverse landen, chronologisch op de beginpagina van fotografie. Onderaan bevindt zich de link naar de foto's van België. Daarbij behoren ook de foto's van "Kunst in België": fotografie van sculpturen. Nieuw toegevoegde foto's worden op de blogpagina getoond.

 

Foto van de week van sculpturen in België

Uit de rubriek 'Foto's van kunst in België. Foto's zijn van JF, de sculpturen (steen, hout, polyester, keramiek, glas...) van diverse kunstenaars in België tentoongesteld. Dit is in 'Betoverde tuinen'. (link)

art7d.be, fotografie van sculpturen, foto van de week

 

 

 

Nieuwe video, Gerda Abts speelt Partita IV van Filippo Sauli op barokmandoline (link)

barokmandoline, bouwer Alfred Woll

 

Op deze site

- Geschiedenis van de moderne schilderkunst, 'Over-stromingen', met meer dan duizend illustraties. Aanvullend is er vier maal per maand een 'Schilderij van de week'.

- Virtueel Museum, meer dan honderd pagina's met hedendaagse schilderijen, zeer mooi en vrij van geweld.

- Schilderijen van Johan Framhout, zowel abstract als figuratief

- Spellen: het klassieke schaakspel en diverse varianten op het schaakspel, origineel

- Fotografie, foto's van Jens Van Den Bergh, Gerda Abts en Johan Framhout. Onderaan is er ook België, bloemen in close-up en fotografie van 'Kunst in België' (meestal sculpturen). Tenslotte oude foto's van België uit 1920 uit eigen verzameling.

- Muziek toont een paar gezamelijke projecten van Gerda Abts en Johan Framhout. Daarnaast verwijzen we door naar de site van Gerda Abts en de mandoline, 'Gevoelige Snaar'.

- Op de pagina blog staan chronologisch de nieuwe toevoegingen van Jens Van Den Bergh, Gerda Abts en Johan Framhout

- CV Johan Framhout

DEEL DEZE PAGINA MET ANDEREN
link to twitter link to facebook link to msn link to google plus link to stumble upon link to pinterest link to tumblr

 

Op deze site:

Literatuur

De pagina romans toont de twee romans geschreven door Johan Framhout en gepubliceerd bij Yanga. Te verkrijgen in paperback. Van de eerste roman is de volledige e-pub-versie gratis te downloaden vanaf deze pagina romans. Lees er de korte inhoud.

cover novel 1 cover novel 2

Nieuw spel: paradijsschaak

Zie pagina Schaken2

 

Toegepaste kunst: illustraties in de site
"Spiegelingen, zoektocht in jezelf", een psychologische site, die onderdeel is van deze site en te bereiken via de toegepaste kunst of via deze link.

 

Schilderen, drie praktische essaytjes

Verf in de renaissance: van vermalen edelstenen en rode luizen tot gele pis en schijtgeel

Als je voor Van Eyck's meesterwerk 'Het lam Gods' staat ben je verblufd dat dit werk nog steeds schitterende kleuren toont. Dat komt door de stijl, de techniek en de kleurstoffen. Toch was het aanbod van zeer duurzame kleurstoffen toen lang niet zo groot als tegenwoordig. We overlopen kort enige pigmenten die de beste kunstschilders in de renaissance gebruikten.

  • De duurste kleurstof was het ultramarijn, vermalen Afghaanse lapis-lazuli. Als een opdrachtgever deze kleur in het werk wou, werd op voorhand in het contract de meerprijs bepaald. Tegenwoordig wordt ultramarijn synthetisch gemaakt, het heeft dezelfde bestanddelen. Toch schittert de natuurlijke nog méér door zijn kristalstructuur.

  • Een betaalbaarder en meer gebruikt blauw was het azurietblauw, een gedolven kopercarbonaat. Dit blauw werd in meerdere dunne lagen op elkaar aangebracht. Een prachtig blauw werd bekomen door meerdere lagen azurietblauw en bovenop één laag ultramarijn. In de 17de eeuw werd ook het vermalen blauwe kobaltglas (Eng. smalt) populair. Eerder gebruikte Dirk Bouts dit reeds.

  • Een basisregel voor overleven is 'wat leeft, sterft'. Daarom zijn de minerale verven het duurzaamst. Toch zijn er nu nog schilderijen met stralend gebleven organische tinten uit de renaissance, zoals het karmijnrood of cochenillerood, gehaald uit het bloed en de eieren van de vrouwelijke schildluis, levend op schijfcactussen in Mexico. (Het wordt nog steeds gekweekt en geproduceerd in Mexico en India.)

  • Als rood pigment werden ook meekrapwortelextract (alizarine crimson), kermes en cochinille als opperlaag aangebracht bovenop het beter te verkrijgen vermiljoenrood. Vermiljoen en meekrap werden door de kruisvaarders meegebracht uit het Oosten in de 12de eeuw. Kermes is van een ander schildinsect, de Kermes vermilio. Het naar oranje neigende vermiljoenrood was gedolven kwiksulfiet, voornamelijk uit Spaanse mijnen (een zeer giftig rood, nu vervangen door cadmiumrood). Onderlagen van vermiljoen verhinderen tevens het verdonkeren van een bovenlaag met chochinille, meekrap of kermes, samen vormen zij een briljant rood.

  • Groene aarde was een veel gebruikt groen, gedolven in mijnen van de streek rond Verona. Reeds in de middeleeuwen was het erg in trek, bijvoorbeeld als onderlaagschilderen van gezichten (het bovenste rose is tegenwoordig grotendeels verdwenen en de personages slaan nogal groen uit...). Het is een grijzige kleurstof, met variatie al naargelang de vindplaats, van blauwig tot olijfgroen. Vermeer mengde groene aarde vaak met loodwit of kwik-loodgeel.

  • Door koperzouten op te lossen uit Venetiaanse terpentijn werd koperhars gewonnen, voor een jade-achtig glazuur. Een mooi olijfgroen werd bijvoorbeeld bekomen door een grondlaag (imprimatura) van loodwit, daarop een mengsel van loodwit, lood-tingeel en verdigris, tenslotte een deklaag van dit koperhars.

  • In de 15de en 16de eeuw werd malachiet populair, ofschoon al gebruikt in Oudegyptische graftombes, een meer blauwig groen. Nog meer blauwig was het verdigris, koperazijnzuur, een zeer giftige kleurstof. Vaak gebruikt in een mengsel met loodwit, of als glazuur bovenop loodwit, lood-tingeel en koperhars. Veridian (transparante chroomoxyde) werd pas uitgevonden in 1859 en was niet giftig. Smaragdgroen, wel giftig, was beschikbaar vanaf 1814 en was zelfs populair bij behangpapaier, met dodelijke gevolgen.

  • Uit de middeleeuwen dateerden het Napelsgeel en het okergeel. Okergeel werd gebruikt voor vleestoon in vermenging met meekrap (Eng. madder) of vermiljoen, vaak gemengd met loodwit. Een zacht en puur geel was het giftige lood-tingeel, als deklaag bovenop oker bijvoorbeeld, gebruikt van de 13de tot de 18de eeuw. Indisch geel is een oranjegeel wat werd gewonnen uit de pis van Indische koeien die mangobladeren aten, gebruikt in de Europese schilderkunst van de 15de tot de 19de eeuw. Een merkwaardig geel dat Vermeer bijvoorbeeld gebruikte in de 17de eeuw was het organische schijtgeel, een mengsel van gedroogde planten, bessen en houtsoorten, verschillend van ingrediënten naargelang de producent.

bronnen: webexhibits.org/pigments/intro/renaissance
essentialvermeer.com/palette/rare
naturalpigments.com/art-supply-education/caravaggio-baroque-color-palette

Duurzame schildertechniek vandaag

Indien je je werk een lang leven wilt bezorgen of althans daar de kans toe wilt geven, enige richtlijnen

  • De helft van de werken van oude Vlaamse meesters waren op doek geschilderd, deze zijn er nu niet meer. Wat bleef zijn de schilderijen op eikehouten panelen. Op de achterkant zijn blokjes bevestigd om trekken en barsten te voorkomen. Toch is een goed doek een goed compromis, vooral het zuiver linnen. Doek weegt weinig, het dient goed opgespannen te blijven

  • Achteraan moet het doek goed gelijmd te zijn. Dat betekent minder absorptie van vocht en beschermt tegen de culinaire verzuchtigen van motten, die onopgemerkt tewerk gaan vanaf de achterkant.

  • Vooraan dient een goede gesso aangebracht, dit is kalk met lijm

  • De mooiste van alle kleuren en meest gebruikte was het loodwit, nu echter niet meer toegelaten, zelfs voor kunstenaars. Toch was in de 19de eeuw dit loodwit al een mengsel, met patent wegens het niet-toxische van deze kleurstof. Loodwit was vrij doorschijnend en dat was de schoonheid ervan. Zinkwit is half dekkend, maar niet betrouwbaar. Het meesterwerk van Jean Delville, de God-mens, is vaak herschilderd ten gevolge van de afbrokkeling van zinkwit. Titaanwit is nog vrij nieuw, totnogtoe blijkt het belovend, maar titaniumwit is zeer dekkend. Dit kan enigszins worden gecompenseerd met kunstenaarsgel.

  • Werk in diverse lagen, niet in één dikke laag. Zorg voor minstens drie lagen: de basislaag, middenlaag of -lagen, en de dunne bovenlaag, glacis, verdund of sterk uitgewreven

  • Anorganische pigmenten zijn de meest duurzame pigmenten, zoals de aardekleuren (okers, siënna, omber), ook hun gebrande varianten. Daarnaast eveneens de cadmium- en kobaltkleuren. Dit zijn zeer sterke en duurzame kleuren, en absoluut niet vervangbaar door andere pigmenten. Zij zijn duur in aankoop, maar zuinig in verbruik. Nieuw zijn een type pigment dat we kunnen omschrijven als synthetisch-organisch, uit de petrochemische nijverheid. Zij vormen uitstekende glacis, zoals het phtaloblauw en -groen, of het quinacidronerood, -karmijn, -magenta en -violet

  • Breng geen vlakken aan met zwart. Niet omwille van lichtechtheid, maar zwart kan zich met de tijd op je doek verplaatsen. Maak donkergrijs door gebrande omber te mengen met donker kobaltblauw. Een nog beter maar iets minder donker grijs bekom je met gebrande siënna en caeruleumblauw. Wil je een perfecte en toch veilige nachthemel, breng dan diverse lagen Pruisisch blauw boven elkaar aan tot je zwart bekomt

  • Als basislaag gebruik je de meest bestendige kleuren: de aardekleuren, Napelsgeel, okers en rode okers, siënna en gebrande omber, zeker het loodwit (of titanium daartoe geschikt is moet nog blijken), caeruleumblauw en de reeds beschreven grijzen. Op de tweede plaats, maar nog uiterst betrouwbaar, staan de cadmium- en kobaltkleuren

  • Bij kunstenaarsacrylverf is er ook een gamma metaliserende en iriserende kleuren, heel betrouwbaar, want dit zijn gewone kleuren met toegevoegde micadeeltjes en rutilium, die hun eigenschappen behouden. De iriserende eigenschappen worden bevorderd door glanzende gel toe te voegen, maar een al te dikke laag gel is niet zo duurzaam.

  • Werk af met kunstenaarsvernis. Bij olieverf wacht je een jaar, acrylverf is droog op een dag, acrylgel kan acht dagen droogtijd nodig hebben (dat alles op kamertemperatuur!)

  • Gebruik nooit droogstoffen, en bij acrylverf ook geen droogvertragers anders dan de gels

  • Gezien de lange droogtijden tussen de lagen in, zijn er kunstenaars die beginnen met acryl en daarop olieverf. De duurzaamheid hiervan is beprekt, als gevolg van verschillen bij het krimpen en uitzetten bij temperatuurschommelingen. Wie veilig wil spelen gebruikt voor een olieverfschilderij echte eiertempera als eerste laag. Begin nooit met een schets van glaciskleuren of met sterk verdunde olieverf. Bij olieverf is de verhouding van olie en natuurlijke terpentijn respectievelijk 1 deel en 2 delen, synthetische terpentijn heeft geen overeenkomst met natuurlijke en is ongezond. Verdun weinig

  • Gebruik bij acryl weinig water, kies liever voor kunstenaarsgel. Dikkere gel maakt olieverfachtig, vloeiende gel waterverfachtig

Digitaal of niet, louter een materiaalkeuze

Je kan kiezen voor schilderen met olieverf, aquarel, pastel, acrylverf, borstels, paletmes, elektrisch pistool... of de tekenstift op elektronische plaat. Er blijft een onbegrijpelijke kloof tussen kunstenaars die deze laatste techniek toepassen en zij die de andere prefereren. Bij tentoonstellingen weert de ene groep de andere. Dat onbegrip is gestoeld op vooroordelen.

Je kan vast in je buurt een snelcursus volgen: hoe de foto van je favoriet landschapje overschilderen. Dat kan een begin zijn, maar dat is niet de kunst van digitaal schilderen. Digitale kunstenaars noemen het werken met verf dan weer traditioneel, een eufemisme voor ouderwets. Ook dat is onzin, traditioneel wil zeggen dat je in een oude stijl werkt. Je kan ook traditioneel zijn in verftechniek en tegelijk heel origineel in je eigen stijl. Schilderen met olieverf is nog steeds heel populair bij kunstenaars, onafhankelijk van hun uiteenlopende stijlen.

Digitaal schilderen gebeurt met een elektronische stift op een drukgevoelig tablet, je ziet het resulaat simultaan op je computerscherm. Denk niet dat het gemakkelijker is dan met verf, iets moois maken in met alle mediums een blijvende uitdaging. De kunst van mooi digitaal schilderen is meer te gommen dan te schilderen, telkens opnieuw. Basis zijn de zogenaamde 'borstels', totaal verschillend van de materiële borstels. Zij hebben bijvoorbeeld de moeilijke eigenschap dat een en dezelfde borstel helemaal verschillend is als je die in een andere grootte gebruikt. Ook je transparantie dien je telkens aan te passen als je een andere kleurtoon kiest. Er zijn honderden van die borstels en je kan er zelf bijmaken. Elke borstel kan dan nog op talrijke manieren veranderd worden.

Er zijn ook programma's die het gewone schilderen nabootsen, zoals diverse diktes 'impasto' of zelfs je borstel een aantal keren in virtueel water doppen voor je 'aquarel'. Dat lijkt me volkomen zinloos. Digitaal schilderen is een volwaardig medium met eigen technieken, eigen virtuositeit en professionaliteit, wat we niet moeten verlagen tot nabootsingen.

Digitaal schilderen heeft nog andere mogelijkheden buiten met de vrije hand op de Wacom. Je kan 3D construeren, of vertrekken van vormen, vervormen, allerlei filters gebruiken, fractalkunst maken... De term digitaal schilderen wordt doorgaans gebruikt voor het werken met de vrije hand. Vaak vertrekken de kunstenaars louter van hun schets als onderlaag, of een eigen 3d-constructie of eigen foto. Snippers van foto's kunnen ondersteunend worden gebruikt (met de kloonborstel), zijn achteraf niet meer herkenbaar (matte-painting). Overigens gebruikten kunstschilders foto's als hulp sinds het prille begin van de fotografie! Portretschilderen bijvoorbeeld is veel minder tijdrovend voor het model, als de schilder ook foto's neemt. Maar enkel met de foto's kan je niet hetzelfde reslutaat bekomen. Maak je geen illusies, ook als je een goed 3D-kunstenaar wil zijn, dien je eerst te kunnen tekenen en schilderen.

Er zijn grote voordelen aan digitaal schilderen. Je stapelt geen voorraad onverkochte of onafgewerkte werken op. In vergelijking met tastbare verven spaar je de tijd uit van klaarzetten en opkuis. Dat voordeel wordt echter overgecompenseerd door de tijd die je spendeert in computerkennis en programma's. Denk ook niet dat het goedkoper is, digitaal schilderen is de allerduurste verf: je computer, aandrijfprogramma's, grafische programma's, updates... een neverending story. Je voorkomt een grote stock door digitaal opslaan, maar als je iets aan je muren wilt, zal je duurzaam moeten printen! Je hebt ook niet het plezier in materie te roeren en het effect is niet hetzelfde. Op je computerscherm is geen reliëf, geen glans, geen iriserend effect. Je computerscherm tovert oneindig veel kleuren, en is sterk in clair-obscur. Maar de intensiteit van bepaalde kleuren bij hoge-kwaliteit-verfstoffen is niet op een scherm mogelijk, zelfs niet te printen achteraf.

Tenslotte nog iets over mengen. Bij digitaal schilderen en enigszins ook bij aquarel is kleurmengen logisch, zuiver geel over zuiver blauw geeft groen, bij kleurstoffen hangt het resultaat af welk pigment je gebruikt. Als je in olieverf blauw en rood mengt, bekom je een vaal violet. Daarom is het belangrijk ook een tube mooi violet te hebben, maar soms komt een vaal violet beter uit op je schilderij! Maar er worden ook tubes verkocht met verf die je zelf kan mengen. Cadmiumgroen is cadmiumgeel met kobaltblauw, koningsblauw is ultramarijn met titaanwit. Je kan met olieverf, acrylverf, pastel en digitaal schilderen ook in kleurlagen werken, die door transparantie zich vermengen tot een kleur die je niet kan verkrijgen door mengen. Bij aquarel kan je met behulp van lagen ook dekkend schilderen. De traditionele of academische aquareltechniek met lucide toetsen is lang niet de enige techniek!

Johan Framhout, 21 november 2017