"Watch me", werk van Johan Framhout, volledig in Bryce gemaakt.

De Waterkathedraal , werk van Johan Framhout, volledig in Bryce gemaakt.

Strijd tussen licht en donker, een 3D-werk van Johan Framhout, gemaakt in Bryce, paard is gesculpteerd in Zbrush

Gebeeldhouwde grot, een 3D-werk van Johan Framhout, gemaakt in Cinama4D, met splines & lathe nurbs

Een werk van George Grie. Gemaakt met Photoshop, 3DS max en Bryce, met fotofragmenten

Voorbeeld van een wondermooi fractalwerk in 3D, gemaakt met het programma Mandelbulb3D.

Een werk van artrager in Renderocity, gemaakt met 3ds Max en Vue.

Werk van "e-brink", gemaakt met Bryce, Daz3D en Photoshop. Het luchtschip is een model van Drawbridge.

Werk van "chexm1x" in Deviantart, voorbeeld van een menselijk figuur in 3D gemaakt (Poser of Daz)

Surrealisme van kolja7t in Renderocity: Perfect day 3, gemaakt met Bryce

Zeer gedetailleerd werk London224 in Renderocity: The studio

3D-erk gemaakt met Incendia ex door nic022.

Gedetailleerd werk in 3D: 'Dune Artreides Final' van angelitoon in Deviantart, gemaakt met Organic, 3DSMax, ZBrush en Photoshop.

Atlantis , werk van Johan Framhout, voorbeeld van een matte-painting, een combinatie van 3D, collage en handwerk op het electronisch tablet.

3D is de benaming van computerprogramma's waarmee je werken maakt die van diverse kanten bekeken kunnen worden. Een nogal misleidende benaming, want je ziet niet stereoscopisch. Je kan ook animaties maken met die programma's, de dimensie beweging is er nog aan toegevoegd.
De kunstenaar die met een dergelijk grafisch programma werkt, plaatst zijn objecten in een ruimte, bekleedt ze met gepaste materialen, plaatst lichten, kiest een atmosfeer en zoekt uit waar de camera moet staan, het gezichtspunt. Maar het werk is pas te zien nadat de kunstenaar heeft gerenderd. Zijn of haar computer schiet dan lichtstralen af in de virtuele wereld en volgt wat het licht doet. Geleidelijk worden de schematische tekeningen omgezet in een visueel beeld. Renderen kan uren duren, ook met de beste computers. Vooral weerspiegelingen, transparanties, volumetrische objecten en zachte schaduwen verlengen de tijd van het renderen. Er zijn diverse programma's en elk werken ze op een andere manier. Dit zijn dus slechts voorbeelden, geschreven rond 2020.

Het 3D-programma Bryce

Wat uitleg over dit programma Bryce in een notedop, om toch enigszins een beeld te hebben van wat een dergelijk programma inhoudt.
In dat programma beschik je over:

• camera: steeds kan je de stand van je camera veranderen om het werk vanuit een ander perspectief te zien

• dubbele terreinen (lattices): onderaan het terrein hangt identiek hetzelfde in spiegelbeeld; doordat je kan schilderen in de terrein-editor ( of elders maken), en invoeren of kopiëren en plakken in de editor, kan je dit gebruiken om diverse vormen te maken die tweezijdig symmetrisch zijn

• lichamen: bol, cilinder, balk, piramide, kegel, ring, metabollen. Je kan ze aan elkaar hangen, van elkaar aftrekken, doorsnede maken; je kan ze uitrekken of inkrimpen, schuintrekken, verplaatsen. Eén enkel voorwerp, zoals bijvoorbeeld een lantaarnpaal, bestaat vaak uit honderden lichamen.

• lichten: diverse soorten: rond of spots, kleur, sterkte, schaduw...; ja zelfs zwart licht om donker te maken

• atmosfeer: lucht, mist, nevel, hemelkleur, zonkleur, stand van zon of maan, cumulus- en stratuswolken, enz... Het is niet eenvoudig een mooie en natuurlijke lucht te maken in Bryce, je moet er "oneindige vlakken" aan toevoegen of bollen met wolken.

• terreinen: diverse types bergen en heuvels via fractals; je kan er ook aan veranderen door grijstinten te schilderen (er zijn kunstenaars die hun werk volledig op die manier maken); je kan het terrein ook vervangen door een ingevoerde afbeelding (een van de redenen waarom je altijd ook een 2D-programa nodig hebt.)

• bomen: er is een "tree lab" waar je kan kiezen uit ontelbare boomsoorten, kleur, blad, ligging van de takken, enz...

• vlakken: in vierkanten en cirkels kan je afbeeldingen in je scene plaatsen; oneindige zijn voor de grond, wateroppervlakken, wolkenvelden...

  De meeste zaken hebben een 'edit' om er dingen aan te veranderen, er is de material lab om een structuur aan te brengen, je kan objecten invoeren die in andere programma's gemaakt zijn.

Het keuzemenu bovenaan het scherm van Bryce 6. De knop rechts is om over te wippen naar Daz3D

Compositie in Bryce, het ontwerp in camerazicht en de render

Andere 3D-programma's

Er zijn nog diverse andere 3D-programma's: Cinema 4D, 3D StudioMax, Maya, Terragen, fractalprogramma's... Als je aan zoekrobots vraagt welke de beste zijn, gaat het vaak over deze twee: Maya of 3D Studio Max, afgekort 3D-Max. 3D-Max, afgeleid van CAD, heeft eveneens de diverse lichamen, materialen, lichten, camera, en bovendien kan je er een eigen lichaam tekenen: je tekent de voorkant met vectorlijnen, de zijkant en de bovenkant en het programma construeert het resulterende lichaam. Cinema4D heeft extra troeven: je kan bijvoorbeeld de randen afronden van al je objecten, je kan ook het ene object uit het andere laten voortvloeien. Blender heeft zich geïnspireerd op Cinema4D, maar is volledig gratis. Bovendien zijn er nog een paar extra's die c4D niet heeft. Maya heeft de meeste mogelijkheden, maar het is ook het ingewikkeldste programma. ZBrush is een programma om virtueel te boetseren. Je hebt er ook diverse lichamen, die kan je echter ook vervormen. Als je er een polymesh van maakt, kan je doen zoals een boetseerder doet: putten in duwen, toppen op zetten, krassen in maken, vervormen, glad maken. Wanneer een lichaam is omgezet naar polymesh, wordt het bekeken als een geheel van 3D-pixels, pixols genoemd. Er zijn ook materialen in Z-Brush en je kan er renderen, maar je kan ook je bewerkt lichaam exporteren als een object dat je dan invoert in een ander programma. Vue d'Esprit lijkt me een veredelde en veel duurdere versie van Bryce. Daz3D is verbonden met Bryce en vooral gebruikt om mensen en dieren te construeren, of gekochte 3D-constructies in te voeren. Daarvoor is het meest populaire programma Poser, met tal van mannen en vrouwen, haarooi, make-up, kledij... Er is een uitgebreide handel in al die dingen, maar als je het programma goed kent, kan je het zelf ontwerpen.
Fractalprogramma's werken op een andere basis, nl wiskundige formules die resulteren in grafische werken. Er zijn fractalprogramma's die naast 2D ook 3D kunnen creëren, zoals Fractalizer en FractalX. Mandelbulb is het bekendste 3D-fractalprogramma met eindeloze mogelijkheden. Alle ontwerpen zijn gebaseerd op formules. Incendia is een ander programma dat 2D of 3D-objecten vermenigvuldigt volgens fractalpatronen.

©Johan Framhout

De interface van een pas geopende ZBrush, waar werd gekozen voor de meegeleverde buste. Een dergelijke kop kan je zelf maken door symmetrisch te boetseren. Je kan ook vertrekken van deze buste om er een totaal andere persoon van te maken.
Interface van cinema4D waarop wordt getoond hoe uit een kubus diverse andere lichamen getrokken worden

©Johan Framhout

Hier worden nog een paar mogelijkheden van 3dsMax gedemonstreerd.

Het menselijk lichaam in 3D

Vrouwen en mannen in 3D lijken soms als overschilderde foto's. Toch werden zij even goed geschilderd als de Mona Lisa. Maar in dit geval is het werk niet het resultaat van één kunstenaar, maar van meerdere: diegenen die het programma maken en er basisfiguren voor voorzien, plus diegenen die het bewerken om er iets moois mee te maken. We schilderen kort een overzicht van hoe een dergelijk programma werkt om een idee te geven wat mensen in 3D betekenen. We kozen voor het programma Poser. Daz3d werkt zeer gelijkaardig. De mensontwerpende kunstenaar van het programma schildert geen volledige persoon, hij of zij schildert een huid, haar, een gezicht... op een manier die op het eerste zicht niet erg menselijk overkomt. Hieronder een paar voorbeelden.

Zo ziet het geschilderde gezicht er oorspronkelijk uit

De huid en het gezicht zijn als in een 2D-vlak uitgestreken en worden dan door het programma in 3D omgezet, zeg maar in het rond geplaatst. Deze voorbeelden resulteren in het vrouwelijke standaardmodel "Alyson" van Poser8, en ziet er als volgt uit in het display.

Dit is uiteraard nog ver van het ideaal. Via keuzelijsten en een groot aantal parameterknoppen dient er heel wat aangepast te worden. Nadat je de gewenste figuur hebt staan, dien je een haartooi te kiezen, vast te hechten aan het lichaam en aanpassen aan eigen wens. Dan kies je een houding van waaruit je vertrekt. Bij elke houding verander je zelf de positie van de lichaamsdelen. Maar deze figuren zijn niet zo vervormbaar als ons eigen lichaam behendig is. Daarom vertrek je best van een van de aangeboden houdingen: staand, zittend, liggend, springend...

Aanpassen vergt een heel goede anatomische kennis. Om bijvoorbeeld haar rechterhand aan andere stand te geven, begin je met de rechterschouder in de juiste positie te plaatsen. Daarna moet je de bovenarmen torderen, heffen of zakken, zijwaarts of opwaarts draaien. Hetzelfde voor de onderarm, gevolgd door de pols. Dan pas kan je je bekommeren hoe de hand zelf eruit moet zien! Als je direct met de hand was begonnen, kreeg je soort worst of erger. Zo komt het gehele lichaam aan de beurt, waarna je het gezicht de gewenste kenmerken geeft en een passende expressie. Zo zijn er bijvoorbeeld een heleboel parameters om de lippen te vervormen.

Dit volstaat voor een naakt, maar meestal komt er ook kledij bij kijken, en het is niet vanzelfsprekend dat het past bij je model in de houding die je haar geeft. Er wordt ook weinig aan kledij meegeleverd, omdat kledij zelf wordt gemaakt door kunstenaars. Zo is er een hele virtuele modewereld voor dergelijke programma's, kledij die wordt doorverkocht. Dito schoenen, juwelen en andere attributen.

Zo heb je diverse niveau's van toepassing in Poser. De eenvoudigste is dicht bij de figuren te blijven die je al in je bezit hebt, of nieuwe figuren en attributen kopen. Dan heb je nog werk genoeg om de houding en de expressie aan te passen, je camera (gezichtspunt) goed te plaatsen en vooral een goede belichting te voorzien. De kleuren van je lichten bepalen of je figuur een donkere of een lichte huid heeft, maar zij veranderen ook drastisch de kleur van het haar bijvoorbeeld. De technisch meer geavanceerde kunstenaar maakt nieuwe types van mensen, nieuwe kledij, juwelen, enz... En uiteraard dient de artiest zijn schepping in een wereld te plaatsen, meestal meer dan een simpele achtergrond. Hieronder voorbeelden van aangeboden haar, houdingen, expressie...

©Johan Framhout