| Lesage, Dottori, Magritte, Tanguy, Dalí, |
Augustin Lesage,
Augustin Lesage,
Augustin Lesage,
Augustin Lesage,
Augustin Lesage,
Augustin Lesage,
Augustin Lesage,

Gerardo Dottori, Forze ascensionali, 1919, oil on canvas

Gerardo Dottori, Forze ascensionali, 1920, oil on canvas

Gerardo Dottori, Porte Venere, 1958, tempera on panel

Gerardo Dottori, Tramonto sul Trasimeno, 1936, tempera on panel

Gerardo Dottori, Perugia paesaggio, wall painting

Gerardo Dottori, Aerei-vele-lago, 1926, oil on canvas

Gerardo Dottori, Aerei cittá, 1932, oil on canvas

Gerardo Dottori, Aurora volando, 1933, tempera on canvas

Gerardo Dottori, Incendio in cittá

Gerardo Dottori, Sintesi simultaneitá, 1936

René Magritte, Nu, 1925, oil on canvas

René Magritte, Nocturne, 1925, oil on canvas

René Magritte, Les muscles célestes, 1927, oil on canvas

René Magritte, Lovers, 1928, oil on canvas

René Magritte, La méditation, 1936, oil on canvas

René Magritte, Le jockey perdue (later version), 1942, oil on canvas

René Magritte, Les droights de l'homme, 1947-48, oil on canvas

René Magritte, L'empire des lumières, 1949, oil on canvas

René Magritte, L'île au trésor, 1945, oil on canvas

René Magritte,

René Magritte, L'explication, 1952, gouache on paper

René Magritte, A la rencontre du plaisir, 1950, oil on canvas

René Magritte, Le monde visible 1947, painted 1962, oil on canvas
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,
Yves Tanguy,

Salvador Dalí, Morphological echo, ca1936, oil on canvas

Salvador Dalí, Christ of Saint John of the Cross, 1951, oil on canvas

Salvador Dalí, Raphael enspired head explosion,

Salvador Dalí, The ecumenical council, 1958-60, oil on canvas

Salvador Dalí, Yang i yin empordanesos (Ampurdanese yang and yin), ca1934, oil on canvas

Salvador Dalí, Naissance d'une divinité, 1960, oil on panel

Salvador Dalí, Le mausolée d'Halicarnasse, 1955, oil on canvas

Salvador Dalí, Chevauchée céleste, 1957, oil on canvas

Salvador Dalí, Spectre du soir sur la plage, 1935, oil on canvas

Salvador Dalí, Spanish, 1904-89, The transparent simulacrum of the feigned image, 1938, oil on canvas

Salvador Dalí, Portrait of Enid Haldorn, 1948, oil on canvas |
| Augustin Lesage (1876-1954) werd bewonderd door André Breton en opgenomen in de collectie van “L’art brut” van Jean Dubuffet, die ook zijn eerste “historisch” werk kocht. Lesage werd geboren in Saint-Pierre-lez-Auchel in een mijnwerkersfamilie. Zelf begon hij als mijnwerker zodra hij de basisschool had gedaan, en huwde een mijnwerkersdochter. Nog vóór hun huwelijk hadden ze al een dochter. In 1912 verkreeg hij een gemeentelijk ambt, in 1912 werd hij herkozen als Republikeins-Democraat. Ook in 1912 begon hij met zijn vriend Ambroise Lecomte een “Psychosisch instituut” in Béthune, naar het voorbeeld van de spiritualist Jean Béziat. In 1914 werden beiden door de Medische Unie voor de rechtbank gedaagd en werden vrijgesproken. Na zijn terugkeer van het front staakte hij die activiteiten op advies van zijn geesten. Zijn eerste contact met kunst was tijdens zijn militaire dienst een bezoek aan het Palais des Beaux-Arts van Rijsel (Lille). In 1911 hoorde hij een stem die zei “Op een dag zal je schilder zijn”, terwijl hij diep onder de grond aan het werken was. Een paar maand later werd hij door zijn collega-mijnwerkers geïntroduceerd in het spiritisme. Geesten spoorden hem aan om te tekenen en vervolgens om te schilderen. Verschillende van zijn eerste automatische tekeningen ondertekende hij met “Marie”, de naam van een jongere zus, die in 1883 stierf toen ze drie jaar oud was. (Dit “automatisch schrijven” was ook de start van het surrealisme van André Breton, maar dat was pas in 1917.) Wellicht maakte hij niet meer dan tien van deze schetsen. Vervolgens dicteerde de geest volgens Lesage:
“Vandaag gaat het niet meer om tekenen, maar om schilderen. Wees niet bang en volg ons advies nauwgezet op. Ja, ooit zal je schilder zijn en zullen je schilderijen aan wetenschappelijk onderzoek worden onderworpen. Je zal dit in eerste instantie belachelijk vinden. Wij zullen het zijn die jouw hand natekenen. Probeer het niet te begrijpen. Volg bovenal ons advies nauwgezet op. Allereerst zullen we je schriftelijk de namen geven van de penselen en kleuren die je bij meneer Poriche in Lillers moet gaan halen. Je gaat daarheen en je vindt er alles wat je nodig hebt.”
Zijn eerste werk (1912-14) mat drie meter op drie, hij ging tewerk als een miniaturist, en bracht micro-elementen aan zonder plan of zicht op het geheel. Het was zelfs te groot voor de woonkamer en diende gedeeltelijk opgerold te blijven. Hij begon rechtsboven, het bovenste is vrij geschilderd en met plantenmotieven, als hij naar onder “afdaalde” werd het steeds symmetrischer. Dit werk vergde twee jaar. In 1913 stopte hij met schilderen en werkte als genezer. Van 1914 tot 1916 werd hij gemobiliseerd voor de oorlog, na zijn demobilisatie werd hij overgeplaatst naar de kolenmijnen en nam het schilderen terug op. Die werken zijn minder groot dan de eerste, maar toch nog behoorlijk. Hij schilderde abstract, maar met vogels en gezichten erin verwerkt.
In 1921 had hij bezoek van Jean Meyer, directeur van “La Revue spirite”. Meyer werd zijn beschermheer waardoor hij in 1923 de mijn definitief kon verlaten. In 1927 werden zijn werken tentoongesteld op het “International Metapsychic Institute” in Parijs. De kunst van deze ongeschoolde mijnwerker zonder enige artistieke achtergrond verbaasde de wereld. Divers waren de verklaringen. Volgens dr. Osty was het de scheppingsdrang van de cultuur, volgens Jean Dubuffet een onbewuste manier om zichzelf te overtuigen, ontsproten aan het spiritisme van de mijnwerkersgemeenschappen. Lesage had het gevoel dat het werk niet door hem werd gemaakt. Hij verkocht zijn werken aan een uurloon gelijk aan die van een mijnwerker.
Eind 1938 schilderde hij “De Egyptische Oogst”. Hij vertelde dat in 1922 de geesten hadden gewaarschuwd “Wanneer je de tarweoogst in Egypte schildert, zal je reis naar de Nijl heel dichtbij zijn.” Die reis was in 1939 in het kader van de Guillaume-Budé-vereniging. “Mijn gidsen hebben mij verteld dat ik de fresco uit het Egyptische tijdperk zal vinden die oogstscènes afbeeldt.” Ze ontdekten de scène, die hij een paard maand ervoor had geschilderd, in het Graf van Menna. Velen nemen echter aan dat Lesage reproducties had gebruikt voor zijn schilderij, die waren reeds in omloop vóór 1930.
In 1952 moest hij stoppen met schilderen door zwakte en oogproblemen. Hij stierf in 1954 en liet een achthonderdtal schilderijen na. Nog twee anderen volgden hem in een gelijkaardige stijl: Simon en Crépin. |
| René Magritte (1898-1967) werd geboren als René François Ghislain Magritte in Lessines in Henegouwen, in een bourgeoisfamilie met bedienden. Ze verhuisden vaak, toen hij één jaar was naar Gilly, in 1910 naar Châtelet, René kreeg er zijn eerste schilderlessen. Toen hij dertien was (1912) begon midden in de nacht een zoektocht naar zijn moeder, die ineens was verdwenen. Ze bleek verdronken in de Samber met haar slaapkleed over haar gezicht, een thema dat hij later verschillende keren zal schilderen, hoewel hij niet graag in het verleden dook. Zijn vader Léopold verhuisde met zijn drie zonen naar Charleroi, in het Atheneum van Charleroi ontmoette hij op zijn vijftiende zijn latere vrouw Georgette Berger.
In 1916 schreef hij zich in aan de Brusselse academie hoewel met matige interesse, hij nam nooit deel aan wedstrijden. Hij volgde er les in 1916-17 en in 1919-20, bij onder andere Constant Montald. Een van zijn medestudenten was Victor Servranckx. In 1918 verhuisde het hele gezin naar Brussel. In 1919 leerde hij de dichter Pierre Bourgeois kennen en mededstudent Pierre Flouquet, met wie hij een atelier deelde. Wellicht via Flouquet leerde hij het werk kennen van kubisten en futuristen. Zijn eerste tentoonstelling was samen met Flouquet in Centre d’Art in Brussel. Zijn werk was toen kubistisch, maar niet het strenge kubisme van Picasso of Braque. In 1920 leerde hij E.L.T. Mesens kennen, dichter, musicus en collagist, met wie hij jarenlang bevriend bleef. Samen met zijn broer Paul maakten ze gedrieën surrealistische poëzie. Tot 1923 deed hij mee aan de aktiviteiten van de abstracte avant-garde. Eind 1920 nam hij deel aan de “Exposition internationale de l’art moderne” in Genève, in 1922 aan het ”Tweede congres voor moderne kunst” in Antwerpen.
In 1922 huwde hij Georgette Berger. Daarna deed hij zijn legerdienst, daarna onderhield hij zijn gezin door rozen te schilderen in een behangfabriek, en affiches te ontwerpen. In zijn vrije tijd schilderde hij. In 1925 richtte hij samen met Mesens een revue op, dat slechts eenmaal verscheen, gevolgd door drie uitgaven van “Marie”. Met Marcel Lecomte, Camille Goemans (die later de eerste galerij voor surrealistische kunst in Parijs zal oprichten), André Souris en Paul Nougé gaf hij een maandelijks blad uit, “Correspondance”, dit was het begin van het Belgische surrealisme.
In 1924-25 werkte hij mee met Picabia aan dadaïstische publikaties en werd illustrator van de Belgische surrealistsiche groep en ondertekende mee hun manifesten. In 1925 liet Lecomte hem een afbeelding zien van het schilderij “De liefdeszang” van Giorgio de Chirico (1914) en Magritte was er erg onder de indruk van. In 1927 had hij zijn eerste solotentoonstelling in Le Centaure met surrealistsiche schilderijen en collages. Zijn voor hem eerste geslaagde schilderij “Le jockey perdu” vond hij een antwoord op een onverklaarbare angst. Daarnaast hield hij erg van de surrealistische werken van Max Ernst, maar niet van diens experimenteren met nieuwe technieken. In zijn surrealistisch werk 1925-30 komen reeds veel elementen voor van zijn werk na 1930. In 1930 ging de gallerij Le Centaure failliet, Mesens kocht de circa 200 werken van Magritte op.
Van 1927 tot 1930 woonde hij in Parijs en was er bevriend met Paul Elouard en André Breton. Zijn contacten met de Franse groep surrealisten bleef sporadisch, wellicht door hun extreem linkse aktiviteiten. Magritte werd in Parijs gesteund door de gallerij van Camille Goemans. Maar na de crash van 1929 diende de gallerij te sluiten. Magritte viel de fervent antikatholieke Breton lastig met vragen over religie, toen op dezelfde avond Georgette op de surrealistische bijeenkomst kwam met een gouden kruisje aan haar nek, geërfd van haar grootmoeder. Zonder haar bij naam te noemen uitte Breton dat het van slechte smaak getuigde een religieus embleem te dragen. Magritte was woedend en nam Georgette mee naar buiten. Ze kwamen nooit terug, ook al probeerde Aragon de plooien glad te strijken.
Kort nadien keerden ze terug naar Brussel, waar Magritte nieuwe vrienden maakte met de Brusselse surrealisten Paul Colinet, Marcel Marien, Achille Chavée, Raoul Ubac en Jacques Wergifosse. Ze hielden zaterdagse bijeenkomsten, maar Magritte kloeg van een toenemend vacuum en niet meer kunnen voldoen aan de groep. Op een avond met Scutenaire stak hij al zijn bezittingen die hem aan de surrealistsiche periode herinnerden, in de gaskachel, zelfs een overjas. Volgens Scutenaire had hij zelfs het huis afgebrand als Georgette niet tussenbeide was gekomen.
Magritte maakte affiches voor een Duitse filmmaker Tobis Klangfilm onder de pseudonym Emair. In WO II verbleef hij in Carcassonne, waar hij schilderijen vervalste van de De Chirico, Picasso en Braque om een inkomen te hebben. Zijn eigen werken tussen 1940 en 1946 waren in een impressionistsiche stijl, op advies van zijn agent. In 1945 werd hij lid van de Belgische Communistsiche Partij. Na een succesloze korte periode in een stripachtige stijl schilderde hij terug met realistische beelden, hij was in gespannen verhouding met zijn voormalige surrealistische kring, met Goemans, Scutanaire, Nougé, Lecomte, Souris en Mesens. In 1953 maakte hij de wandschilderingen voor het casino van Knokke, voor de familie Nellens. In de jaren 50 werd hij heel populair bij Amerikaanse collecteurs. In 1960 ontving hij de Belgische Staatsprijs. In 1967 overleed hij aan kanker. |
| Yves Tanguy (1900-1955) werd geboren als Raymond Georges Yves Tanguy in Parijs, als zoon van Bretoense ouders, zijn vader was een gepensioneerde marinekapitein. Tanguy werkte twee jaar als zeeman in de koopvaardij. Toen zijn vader stierf in 1908, verhuisde zijn moeder terug naar Locronan, hij bracht een groot deel van zijn jeugd door bij diverse familieleden. Na zijn militaire dienst deed hij diverse losse baantjes.
Een klasgenoot, Pierre Matisse, zoon van Henri Matisse, maakte hem vertrouwd met de schilderkunst. Toen hij “Het brein van een kind” (1914, een man met grote snor vóór een gesloten boek) van De Chirico zag besloot hij schilder te worden, hoewel hij er niet voor opgeleid was. Samen met Marcel Duhamel richtte hij een atelier in. In 1924 maakte hij kennis met de groep surrealisten van André Breton, via zijn vriend Jacques Prévert, en sloot zich in 1925 bij hen aan.
In 1927 hield hij zijn eerste solotentoonstelling in Parijs en huwde Jeannette Ducrocq. André Breton gaf hem een contract om twaalf werken per jaar te schilderen, maar door zijn vast inkomen schilderde hij minder, hij maakte er slechts acht. In 1930 bij een van de eerste vertoningen van L’Age d’Or van Buñuel en Dali, bestormden rechtse activisten van de “Ligue des patriotes” de bioscoop en vernielden werken van Dali, Man Ray en andere surrealisten, en Tanguy’s “Fraud in the garden” (inmiddels gerestaureerd).
Met de surrealistische groep stelt hij tentoon in 1933 op het 6de “Salon des surindépendants”. In de jaren 30 had Tanguy een bohemiense levensstijl waardoor zijn eerste huwelijk mislukte. In 1938 had hij een intense affaire met Peggy Guggenheim, bij zijn eerste solotentoonstelling in Londen in haar gallerij “Guggenheim jeune”. De expositie was een groot succes, Peggy kocht twee werken voor haar collectie. De affaire eindigde pas toen hij in 1938 de Amerikaanse schilderes Kay Sage zag en haar werken.
In WO II werd hij ongeschikt verklaard voor militaire dienst en in 1940 volgde hij Kay naar New York, datzelfde jaar huwden ze in Nevada. Hun huwelijk hield stand maar was gespannen. Ze dronken beiden veel en hij mishandelde haar soms. Op het einde van de oorlog verhuisden ze naar Woodbury, Connecticut, ze verbouwden een oude boerderij tot atelier. In 1948 werd hij Amerkaans staatsburger.
In 1955 stierf hij aan een hersenbloeding. In 1963 schoot Kay Sage zichzelf dood, nadat ze een complete catalogus van zijn werken had samengesteld. Pierre Matisse was zijn testament-executeur. |
| Salvador Dalí (1904-1989) werd geboren als Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech in Figueres, Catalonië, Spanje. Hij had een strenge vader, notaris en advocaat, en een zachtaardige moeder die zijn artistiek talent aanmoedigde. Dali beschouwde zichzelf als de reïncarnatie van een broer die negen maand vóór hij geboren werd, stierf. Zijn zus Anna Maria schreef er een boek over. In Figueres volgde hij de Tekenacademie, kreeg les van de impressionistische kunstenaar Ramon Pichot die hem ook introduceerde in de Parijse avant-garde. In 1918 had hij zijn eerste tentoonstelling in het stadstheater van Figueres. In 1922 verhuisde hij naar Madrid en volgde de “Real Academia de Belles Artes de San Fernando”. Hij werd er bevriend met de dichter Lorca. Lorca was homosexueel en had het voor Dalí. Maar toen hij samenwerkte met de cineast Buñuel en hun film ”Un chien Andalou” werd uitgebracht (1929) eindigde de vriendschap, Lorca vond de film een persoonlijke aanval op hem. Toen Lorca overleed in de nationalistische gevangenis was de commentaar van Dalí “Lorca is gestorven op een manier die bij hem past”.
Dalí experimenteerde met kubisme, futurisme, dadaïsme en surrealisme. Hij was ook gefascineerd door de werken van Freud, door dromen en het onbewuste. In 1926 was hij voor het eerst in Parijs en ontmoette er Picasso. In 1929 sloot hij zich aan bij de surrealistische groep van André Breton. Hij ontmoette Gala, Elena Ivanovna Diakonova, toen nog getrouwd met de dichter Paul Éluard. Zij werd in 1934 zijn tien jaar oudere vrouw, muze, model en artistiek manager. In de jaren 30 werd hij beroemd, zijn werk “The persistence of memory” (1931) met de “smeltende horloges”, werd een icoon van het surrealisme. Naar eigen zeggen was hij geïnspireerd door smeltende camembert. Dalí wist zichzelf steeds goed in de schijnwerpers te zetten, met extravagante kledij en gedrag, een snor geïnspireerd door Velasquez, en politieke controverses, en het steeds herhalen van zijn eigen genialiteit. Bij een lezing in Londen verscheen hij in duikerspak, waarbij hij bijna was gestikt omdat zijn helm niet losgeschroefd raakte.
Op die manier was hij heel commercieel. Dat viel niet in goede aarde bij de andere surrealisten, die links waren en hem niet voortrokken. Hij weigerde het fascisme te veroordelen en in 1939 werd hij uit de groep gezet, Breton gaf hem de bijnaam “Avida Dollars”, een anagram. In 1940 vluchtte Dalí uit Frankrijk vanwege de Duitse bezetting, met Gala trok hij naar New York. Hij had er veel succes met zijn excentriek gedoe. Bij “Bonwit Teller” in New York had hij een etalage ingericht die een schandaal veroorzaakte, iets wat hij graag deed. Toen zijn etalage was “aangepast” door het warenhuis duwde hij de badkuip woedend door de etalageruit. Schandalen veroorzaken vond hij een vorm van “performance”.
Hij werkte samen met Hitchcock. Dalí creëerde de droomscènes van diens film “Spellbound” (1945). Buiten schilderkunst en film wijdde hij zich ook aan theater, mode, commerciële projecten, sieraden, meubels en logo’s. Met Walt Disney werkte hij aan het animatieproject “Destino” (pas in 2003 voltooid). In 1948 keerde hij terug naar Europa, eerst in Portugal, daarna werkte hij in Rome samen met de regisseur Visconti. Hij steunde publiekelijk de opstand van Francisco Franco en andere officieren in Spanje, wat leidde tot de Spaanse burgeroorlog en feliciteerde Franco in 1939. Picasso en diverse andere kunstenaars keerden zich daarom van hem af.
Hij prees het katholicisme en onderhield contacten met het Vaticaan. In die tijd had hij zijn schilderstijl die hij het “nucleair mysticisme” noemde. Zijn werk “Christ of Saint John of the Cross” is een beroemd werk uit die tijd. Hij probeerde religieuze symboliek te vermengen met wetenschap en kwantummechanica. In de jaren 50 had hij steeds meer interesse voor Einstein, Heisenberg en wiskunde. In zijn latere jaren experimenteerde hij met optische illusie, holografie en 3D. In de jaren 60 bouwde hij een eigen museum in Figueres. Hij werd aanhanger van de anarcho-monarchisten in Spanje en dat leverde hem de adelstand op, hij en zijn vrouw werden verheven tot markies en markiezin.
Gala bleef levenslang zijn vrouw, hoewel trouw daar niet bij hoorde, Gala had regelmatig relaties met andere mannen, hij was voyeuristisch. De materiële behoefte van Gala was grenzeloos. In 1968 kocht hij een kasteel voor haar. Hij mocht haar echter alleen bezoeken met schriftelijke toestemming, wat hem depressief maakte en verlatingsangst bracht. Toen zij stierf in 1982 werd zijn mentale toestand snel slechter. Hiij trok zich terug in het kasteel. Een tremor bemoeilijkte het schilderen. Door een brand in zijn slaapkamer werd hij zwaargewond. Hij verhuisde permanent naar zijn museum waar hij vereenzaamde. Dalí bleef gratis lesgeven, in plaats van betaling eiste hij dat hij zijn handtekening mocht zetten onder wat hem het meest beviel, en verkopen, iets waar de kunsthandel niet van hield. In 1989 overleed hij aan hartfalen, 84 jaar oud. Officieel hadden ze geen kinderen. |